Coraz więcej osób jest na diecie bezglutenowej, nie pije mleka, odstawia jajka. Mówi się, mam nietolerancję na mleko albo alergię na mleko. Zarówno społeczeństwo, jak i dziennikarze przeważnie używają tych wyrazów zamiennie, jakby znaczyły to samo. Tymczasem alergia pokarmowa to nie jest to samo co nietolerancja pokarmowa. Są to co prawda reakcje organizmu na spożycie pokarmu, ale decydują o nich zupełnie inne mechanizmy.

 

nietolerancja a alergia

 

Najprościej mówiąc, alergia pokarmowa jest do reakcja immunologiczna, natomiast w nietolerancji pokarmowej nie uczestniczy układ odpornościowy (nie jest to reakcja immunologiczna, nie są produkowane przeciwciała).

 

Nietolerancja pokarmowa spowodowana jest brakiem enzymów, które umożliwiają przyswojenie określonego składnika pokarmowego.

Wśród najpopularniejszych nietolerancji pokarmowych wymienić należy:

  • nietolerancję laktozy (cukier mleczny) wywołaną brakiem enzymu laktazy (beta-galaktozydazy), który rozkłada cukier mleczny; objawami są bóle brzucha, biegunki, wzdęcia po spożyciu mleka;
  • nietolerancję histaminy wywołaną brakiem enzymu oksydazy diaminowej; objawami są bóle brzucha, biegunki, wzdęcia występujące po spożyciu żywności zawierającej histaminę (np. ser żółty, truskawki). Co ciekawe, może pojawiać się chwilowo po spożyciu alkoholu i objawia się m. in. plamami i wypryskami.

Nietolerancji pokarmowej nie bada się z testów surowicy krwi. Prowadzi się tutaj badanie aktywności/obecności enzymów rozkładających dany składnik pokarmowy.

Leczenie polega bądź na całkowitym odstawieniu produktów wywołujących nietolerancję (na zawsze lub np. na okres działania alkoholu w przypadku chwilowej nietolerancji histaminy) lub na przyjmowaniu preparatów zawierających brakujący enzym.

 

Alergia pokarmowa jest nadmierną odpowiedzią układu immunologicznego (odpornościowego) na określony związek (alergen), na który dany organizm jest uczulony.

Najlepiej poznana jest alergia pokarmowa typu I , tzw. IgE zależna; czyli podczas reakcji układu odpornościowego na składnik pokarmu zwiększa się ilość przeciwciał IgE.

Zdecydowanie mniej przebadana (niektórzy alergolodzy jej nie uznają) jest alergia pokarmowa typu III, tzw. IgG zależna; czyli podczas reakcji układu odpornościowego na składnik pokarmu zwiększa się ilość przeciwciał IgE.

Obydwa te typy alergii pokarmowych dają zupełnie inne objawy i znacząco różnią się między sobą.

 

Alergia IgE zależna:

  • występuje relatywnie rzadko (częstość jej występowania wynosi 6-8% wśród dzieci i 1-3% wśród dorosłych);
  • objawia się nagła reakcją – praktycznie bezpośrednio po zjedzeniu pokarmu pojawia się np. wysypka, opuchlizna, świąd, nieżyt nosa;
  • w celu jej wykrycia przeważnie wystarcza test skórny dający wynik pozytywny;
  • już śladowa ilość składnika uczulającego (alergenu) daje objawy (nawet łącznie z tzw. wstrząsem anafilaktycznym);
  • jest łatwa do wykrycia, chory często sam może stwierdzić jaki pokarm go uczula;
  • leczenie polega na stosowaniu diety eliminacyjnej, farmaceutyków lub przeprowadzeniu odczulania.

 

Alergia IgG zależna (tzw. nadwrażliwość pokarmowa):

  • szacuje się, że może ona dotyczyć około 45% populacji USA i Europy (częstsza jest u kobiet);
  • reakcja organizmu jest silnie opóźniona, może nastąpić kolejnego dnia i chory w żaden sposób nie kojarzy jej ze zjedzonym wczoraj pokarmem. W organizmie rozwija się swego rodzaju stan zapalny, który nasila codzienna dieta, a jednak pacjenci nie utożsamiają spożytego pokarmu z daną dolegliwością. Chorzy nawet uznają istnienie dolegliwości, za stały, normalny element swojego życia. Przez to alergia ta może prowadzić do/objawiać się migrenami, depresją, nadciśnieniem tętniczym, nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, otyłością, reumatoidalnym zapaleniem stawów;
  • testy skórne dają wynik negatywny; wykrywa się ją po przeprowadzeniu specjalistycznych testów surowicy krwi;
  • co ciekawe, pokarm zawierający szkodliwy składnik wydaje się szczególnie smakować pacjentowi;
  • leczenie polega na stosowaniu diety eliminacyjnej;

 

 

Literatura:

  1. Sampson H.A.: Update on food allergy; J. Allerfy Clin. Immunol, 2004, 113, 803-805;
  2. Audit of the York Nutritional Laboratory survey, conducted by the Departament of Health Studies, University of York, on behalf of the British Allergy Foundation, 2001;
  3. Frank m., Ignyś I., Gałęcka M., Szachta P: Alergia pokarmowa IgG-zależna i jej znaczenie w wybranych jednostkach chorobowych; Pediatria Polska, 2013, 88, 252-257;
  4. Jarosz M., Dzieniszewski J.: Alergie pokarmowe; Wyd. Lekarskie PZWL, 2004;