800px-Kartoffelchips-1[1]

Jak powstają

Generalnie tłuszcze trans możemy podzielić na sztucznie wyprodukowane przez człowieka i występujące naturalnie.

Do pierwszej grupy tłuszczów trans zaliczamy utwardzone (uwodornione) tłuszcze roślinne. W praktyce oznacza to zmianę płynnego oleju roślinnego w postać trawle stałą, ale smarowną. Po uwodornieniu tłuszcz można dłużej przechowywać, a zrobione z jego użyciem produkty spożywcze są bardziej chrupkie i niestety po prostu smaczniejsze. Na takim tłuszczu dodatkowo świetnie się smaży, ponieważ nie dymi i można go używać wielokrotnie.

Tłuszcz trans można również „wyprodukować” samodzielnie w domu, nawet wcale tego nie pragnąc. Jeżeli kilkakrotnie smażymy na tym samym tłuszczu jest duże prawdopodobieństwo, że powstaną w nim izomery trans kwasów tłuszczowych.

Druga grupa tłuszczów typu trans to tłuszcze, których źródłem jest mleko i jego przetwory oraz mięso przeżuwaczy. Wymienić tu należy przede wszystkim skoniugowany kwas linolowy. Tłuszcze te powstają w organizmie zwierzęcia w wyniku działania bakterii obecnych w przewodzie pokarmowym i co ważniejsze są zdrowe.

 

Znaczenie dla zdrowia

Szkodliwe izomery trans powodują:

  • wzrost zawartości we krwi szkodliwego cholesterolu LDL oraz obniżenie korzystnego cholesterolu HDL;
  • wzrost zawartości we krwi czynnika przyczyniającego się do rozwoju niedokrwiennej choroby serca;
  • w dłuższym okresie czasu wzrost ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2;
  • zwężanie naczyń krwionośnych przyczyniające się do niedotlenienia serca;
  • zaburzenia rozwoju płodu oraz rozwoju niemowląt;
  • ograniczenie rozrodczości (nieprawidłowo zbudowane plemniki, skrócony okres ciąży w wyniku mniejszego poziomu hormonów);
  • otyłość.

 

Korzystne izomery trans mają działanie:

  • antynowotworowe,
  • przeciwmiażdżycowe,
  •  przeciwcukrzycowe.

Zagrożenie dla zdrowia człowieka stanowią przed wszystkim kwasy tłuszczowe trans powstałe w wyniku przemysłowego przetwarzania żywności, natomiast te występujące naturalnie (są co prawda dosyć rzadkie), nie sprzyjają rozwojowi chorób.

 

Występowanie szkodliwych izomerów trans:

  • twarde margaryny (sprzedawane w kostkach, przed wszystkim do pieczenia),
  • żywność typu fast-food,
  • frytki (zarówno z „fast-foodów”, jak i obecne w sklepach do zrobienia w domu),
  • kupny popcorn (więcej o popcornie możecie przeczytać na: http://www.dobrzejesc.com/popcorn/),
  • produkty cukiernicze: herbatniki, biszkopty, croissanty, wafelki, kupne ciasta,
  • koncentraty zup i sosów (kostki bulionowe, zupy w proszku),
  • płatki śniadaniowe,
  • źle przeprowadzony procesu smażenia w domu.

 

 

Ograniczenie spożycia szkodliwych izomerów trans

Oczywiście najlepiej po prostu nie jeść produktów które wymieniłam wyżej.

Uwaga: producenci w Polsce nie mają obowiązku podawania na etykiecie, ile tłuszczu trans jest w produkcie.

Nazwa izomer trans może być zastąpiona określeniem „tłuszcz uwodorniony” lub „częściowo uwodorniony”.

W domu nie smaż na raz użytym tłuszczu. Pamiętaj, że do smażenia najlepiej nadają się masło klarowane, olej palmowy, olej rzepakowy; nie smażymy na: oleju słonecznikowym, oleju lnianym, oleju kukurydzianym, oleju sojowym, oleju z orzechów włoskich, oleju z pestek dyni oraz na zwykłym maśle.